Alfabet van de erfgoedsector: Onroerenderfgoedgemeente

Onroerenderfgoedgemeente: een enorm lang woord, maar ook de lijst van onroerenderfgoedgemeenten in Vlaanderen is lang.  Bijna twintig gemeenten in Vlaanderen hebben expliciet te kennen gegeven dat behoud en beheer van het onroerend erfgoed voor hen belangrijk is. En dat ze het ook zien zitten om Vlaamse bevoegdheden en taken over te nemen. Dat past in een algemener beleid waarin de lokale overheid meer bevoegdheden krijgt. Er is ook een netwerk van onroerenderfgoedemeenten (en IOED’s, dat zijn onroerenderfgoeddiensten) in de maak om kennis uit te wisselen en standpunten te bepalen.


Als je de kaart van Vlaanderen bekijkt, valt het op: onroerenderfgemeenten zijn vooral geconcentreerd in de Kempen en het Hageland, maar ook in West-Vlaanderen en Limburg zijn er een paar. Eigenlijk is het simpel: als je de ‘titel’ wil verwerven moet je Vlaamse beleidsprioriteiten verankeren in je lokale actieplannen en acties. De erkenning is dan ook gekoppeld aan de beleids- en beheerscyclus. Aanvragen kun je doen in het eerste en vierde jaar van die cyclus. Je hebt nog tijd: de volgende erkenningsronde volgt in 2020. De lijst van erkende onroerenderfgoedgemeenten vind je hier.


Wat zijn nu die Vlaamse prioriteiten? We sommen ze hier niet allemaal op, maar in de eerste plaats moet je een gedegen beleidsvisie hebben over het behoud van het onroerend erfgoed op je grondgebied, en die bijvoorbeeld ook toepassen op de eigen gebouwen van de gemeente. En er wordt verwacht dat je bij het ontwikkelen van die visie ‘de bevolking’ – vrijwilligers, experts, adviesraden – betrekt. We leven tenslotte in participatieve tijden.


Let wel: een subsidie is hier niet aan verbonden, maar je krijgt dus als gemeente wel meer taken en bevoegdheden, zoals het geven van toelatingen om in beschermd erfgoed handelingen uit te voeren. Dat is uiteraard niet onbelangrijk. Als de gemeente op een moment beslist dat ze die bevoegdheden niet langer wil, kan ze van verdere erkenning afzien.

We houden het hier kort en zijn dus onvolledig. Zeer toegankelijke informatie vind je hier.  


Ook in de reeks 'alfabet van de erfgoedsector': 
Open Erfgoed
Zen-Monument
Onroerenderfgoeddepot