Alfabet van de erfgoedsector: Unesco

Unesco is een gespecialiseerde organisatie van de Verenigde Naties en staat voor United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. Naast cultuur, vormen onderwijs en wetenschap dus belangrijke speerpunten. Unesco streeft ernaar om te bouwen aan de internationale vrede door internationaal samen te werken rond onderwijs, wetenschap en cultuur. 

Unesco zet internationale programma's op die haat en ongelijkheid tussen burgers wereldwijd moet verminderen. De organisatie zet daarom in op armoedebestrijding, duurzame ontwikkeling en het aangaan van de interculturele dialoog via onderwijs, cultuur, communicatie en wetenschap


UNESCO in Vlaanderen 

Unesco wil via nationale commissies de belangrijkste culturele, wetenschappelijke en educatieve instellingen bij haar werkzaamheden betrekken. In 2003 werd de Vlaamse Unesco Commissie opgericht. Deze commissie vormt de brug tussen Vlaanderen en Unesco en heeft in Vlaanderen een adviserende rol rond Unesco-aangelegenheden. De commissie zet in op het samenbrengen van alle belanghebbenden en zorgt voor een goede doorstroom van informatie tussen de Unesco-hoofdzetel in Parijs en Vlaanderen. De commissie was dan ook trekker van een eerste Vlaamse Unesco-dag in Mechelen op 17 mei.

Er zijn in Vlaanderen een dertigtal Unesco-scholen. Deze scholen nemen deel aan het associated schools programme en willen hun leerlingen bewust maken van internationale verbondenheid, verdraagzaamheid en solidariteit. Zo willen de scholen hun leerlingen beter voorbereiden op actief burgerschap in een complexe en snel veranderende samenleving. 

Er zijn ook zes Unesco-leerstoelen aan de universiteiten van Gent, Antwerpen, Leuven en aan de VUB. Net als de Unesco-scholen bevorderen de leerstoelen de internationale samenwerking rond Unesco-thema's. De leerstoelen doen dienst als kennislaboratoria en moeten bruggen bouwen tussen de academische wereld, het maatschappelijke middenveld, lokale gemeenschappen en beleidsmakers. 

Twee Vlaamse steden  maken deel uit van Creative Cities Network. Het netwerk is opgericht om steden te verbinden die zich onderscheiden door de rol die creativiteit en culturele industrie speelt in hun ontwikkeling. Het netwerk is onderverdeeld volgens zeven creatieve sectoren: vakmanschap, volkskunst, design, film, gastronomie, literatuur, mediakunst en muziek. Wereldwijd zijn er 180 steden lid van het netwerk waaronder Gent voor muziek en Kortrijk voor design. 

Unesco zet zich sterk in voor oceanen en water. Er is een projectkantoor van de Intergovernmental Oceanographic Commission in Oostende. Ook is er een Belgisch comité van het International Hydrological Programme.


UNESCO en erfgoed in Vlaanderen

Omwille van de enorme oorlogsschade maakte Unesco al vroeg werk van de zorg voor erfgoed. Negen erfgoed-mijlpalen van Unesco vind je hier

Met dertien inschrijvingen op de werelderfgoedlijst is België goed vertegenwoordigd. Je kan hier een virtuele trip langs al deze erfgoedplekken maken.

Ook op de representatieve lijst van het immaterieel cultureel erfgoed van de mensheid is België goed vertegenwoordigd:

  • Het Ros Beiaard in Dendermonde (2008)
  • Heilig Bloedprocessie in Brugge (2009)
  • Krakelingen en Tonnekensbrand in Geraardsbergen (2010)
  • Jaarmarkt van Houtem (2010)
  • Aalst Carnaval (2010)
  • Jaartallen van Leuven (2011)
  • Garnaalvisserij te paard in Oostduinkerke (2013)
  • Valkerij (2016)
  • Belgische Biercultuur (2016)

In tegenstelling tot een hardnekkig misverstand is dit geen werelderfgoed, maar wel erfgoed dat erkend wordt als zijnde van belang voor de mensheid. 

Vlaanderen pionier

Vlaanderen is bovendien internationaal gezien een van de pioniers en ‘gidslanden’ inzake immaterieel erfgoed, met FARO vzw en Werkplaats immaterieel erfgoed vzw als trekkers en autoriteiten. De Vlaams overheid heeft sinds 2008 ook een sterk immaterieelerfgoedbeleid uitgewerkt dat focust op borgen (omgaan met en doorgeven van erfgoed), expertisenetwerk, platform en internationaal beleid & samenwerking. Vlaanderen legt zelf een inventaris aan van immaterieel erfgoed, waarop bijvoorbeeld de Sinterklaas- en Sint-Maartentradities, de Belgische frietkotcultuur en de cultuur rond het Belgisch trekpaard staan. Het gaat steeds over de rijke cultuur rondom een item en niet om de frieten, het bier of het paard op zich.

Meer over Unesco lees je hier