Alfabet van de erfgoedsector: vaststellings(procedure)

De Inventaris van het Onroerend Erfgoed: die kennen we met z’n allen. Meer dan 90.000 erfgoedobjecten telt hij intussen: archeologisch, bouwkundig, landschappelijk en varend. Leuk weetje: intussen werd de inventaris in een nieuw jasje gestoken. Essentieel bij het opstellen van de inventaris is de zogeheten vaststelling. Wat betekent dat in de praktijk?

Het Antwerpse voorbeeld

Op 14 maart 2019 ondertekende Geert Bourgeois, Minister-president van de Vlaamse Regering en Vlaams minister van Buitenlands Beleid en Onroerend Erfgoed, het besluit ‘tot vaststelling van de inventaris van het bouwkundig erfgoed in de provincie Antwerpen’. De provincie Limburg ging Antwerpen al voor.

Hoe is dat in zijn werk gegaan? Eerst vond een grondig onderzoek plaats. Dat leverde 15.610 erfgoedobjecten op die werden voorgesteld voor opname in het besluit. Daarna kon iedereen in de fase van het openbaar onderzoek feitelijke opmerkingen over of bezwaren tegen objecten indienen. Misschien zijn er fouten gemaakt of is een object intussen al gesloopt? Die inspraak is nieuw sinds het nieuwe Onroerenderfgoeddecreet. Het leidde in het Antwerpse geval tot 279 bezwaarschriften. Die werden stuk voor stuk behandeld en de Vlaamse Commissie voor Onroerend Erfgoed bracht haar advies uit. Er bleven in Antwerpen daarna nog 15.578 gebouwen over. Die staan nu dus in de ministerieel vastgestelde inventaris. (Er was al een vaststellingsbesluit van 2014. Dat is nu letterlijk verleden tijd.)


De gevolgen

Wat zijn de rechtsgevolgen van het ministerieel besluit? Eerst en vooral moeten we zeggen dat het doel natuurlijk is: het bevorderen van de zorg voor het bouwkundig erfgoed. En dat zo’n vaststelling geen bescherming is. Voor objecten in de inventaris kom je onder andere in aanmerking voor een erfgoedlening en kun je een afwijking aanvragen voor de normen wat energieprestatie betreft. Doel: de erfgoedwaarde in stand houden. Nieuwe eigenaars zullen in aktes of overeenkomsten lezen dat hun ‘object’ in de inventaris is opgenomen. Bij aanvragen om te slopen moet de vastgestelde opname in de inventaris een rol spelen in de motivering van de goed- of afkeuring. En zo zijn er nog wel enkele gevolgen.


Voor iedereen

Van alle objecten op een vastgestelde lijst kan elke burger – eigenaar, kandidaat-koper, bewoner – en kunnen ook lokale en provinciale overheden achterhalen dat het object er inderdaad op staat. Tot slot nog dit: iedereen kan, behalve bezwaar indienen tijdens het openbaar onderzoek, ook suggesties doen voor erfgoed dat volgens hem/haar in een wetenschappelijke inventaris thuishoort. Dat doe je het best via de lokale overheid. Nuttig om te weten: zoals bekend wordt er sinds enige tijd thematisch geïnventariseerd en kunnen die thema’s per regeerperiode verschillen. 



Meer info

Interesse in deze materie? Lees dan zeker ook onderstaande artikels van het agentschap Onroerend Erfgoed

Ook in de reeks 'Alfabet van de erfgoedsector': 
Open Erfgoed
Zen-Monument
Onroerenderfgoedgemeente
Onroerenderfgoeddepot
Europa Nostra
Strategie 21
Berlin Call to Action
Onroerenderfgoedrichtplan
Landschapsatlas
Inbreuken en misdrijven tegen het onroerend erfgoed
Afwegingskaders
Badges
Saro