Bruggenbouwers: de tocht van de Steenschuit

Het schip is het middel, de sociale impact het doel

Dat erfgoed veelzijdig is, wist je ongetwijfeld al. De Steenschuit werd in 1991 opgericht als een vereniging voor restauratie en bouw van historische schepen. Intussen is het geëvolueerd tot polyvalent opleidingscentrum. Al van bij de start van De Steenschuit was het de bedoeling om een zinvol project te creëren waarin langdurig laaggeschoolde werkzoekenden enerzijds hun persoonlijke fierheid konden herwinnen en anderzijds hun beroepsvaardigheden konden aanscherpen. Dit alles met het oog op een succesvolle re-integratie in het arbeidscircuit. De Steenschuit is ook volwaardige opleidingspartner van de VDAB.

 

Realisaties van de Steenschuit

Sinds de start in 1991 bouwde De Steenschuit al twee houten schepen: de tweemastschoener Rupel en een replica van een Gentse barge. De vzw wil zo het Belgisch maritiem erfgoed in de kijker zetten. In 2013 werd gestart met de bouw van een replica van de Belgica, de beroemde historische driemaster van poolreiziger de Gerlache. De Steenschuit wil daarmee de aandacht vestigen op de geschiedenis van de Belgica en de expeditie naar de Zuidpool. Met onder meer: het leven op de Zuidpool, het verloop van die eerste expeditie en de huidige rol van België op de Zuidpool.

 

Daarnaast werd ook de zeilklipper Clotilde gerestaureerd en opengesteld als museumschip in het Nautisch Bezoekerscentrum Rupelstreek in Boom. Sinds 2017 werpt de vzw zich niet langer op als een louter opleidingscentrum in klassieke scheepsbouwtechnieken. De Steenschuit is gaandeweg geëvolueerd tot een polyvalent opleidingsproject voor langdurig werkzoekenden ‘met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt.’
 

 

Accentverschuiving

Door de accentverschuiving van opleidingscentrum in klassieke scheepsbouwtechnieken naar een opleidingscentrum dat ook inzet op brede attitudevorming met het oog op de arbeidsmarkt, focust de organisatie zich niet (meer) louter op de ambachtelijke, historische scheepsbouw. Sociale integratie en tewerkstelling van kwetsbare groepen zoals (ex-)gedetineerden en mensen met psycho-sociale problemen vormen nu de basis van de werking. 

 

De focus ligt op het begeleiden van de cursisten naar een jobdoelwit (‘wat willen ze graag doen’), een brede attitudevorming (‘hoe gedraag je je op een werkvloer’) en technische skills zoals houtbewerking, lameer- en veiligheidstechnieken en logistieke vaardigheden als vorkliftbesturing of stellingen bouwen. Kurt Van Camp, directeur van De Steenschuit getuigt: “Het is erg moeilijk om deze gasten warm te maken voor het historische verhaal. Toch laat de vzw haar historische roots niet los.” Via tentoonstellingen (over bijvoorbeeld de Belgica), deelname aan Open Monumentendag, rondvaarten met de replica’s en andere initiatieven, zoals de organisatie van een kerstmarkt op de scheepswerf, zet De Steenschuit in op het bereiken van het publiek. Ook de gidsenwerking van De Steenschuit zorgt voor bijzondere scheepswerf-rondleidingen. 
 

 

Helpende handen

Wat is nu het succes van het hele project? Dat schuilt in de diverse samenwerkingen. Zo zorgt de VDAB voor de instroom van cursisten en de begeleiding. In 2017 vonden maar liefst 76% van de afgestudeerden van De Steenschuit een geschikte job. Niet enkel de praktische vaardigheden, maar ook de wil om te werken bij de cursisten verklaart het slaagpercentage. 

 

De reconstructie van de replica’s wordt mogelijk gemaakt door diverse stagiairs houtbewerking die via de samenwerking met Vlotter, een organisatie die leefloners wil activeren, de weg naar Boom vinden. Ook de Provinciale Technische School Boom, die jonge scholieren stimuleert om mee te werken aan een concreet project, levert helpende handen. Daarnaast brengt ook Pegodo, een organisatie die mensen met autisme in de samenleving wil integreren, nieuwe krachten aan, die mee helpen om de schepen te bouwen. Bar Veritas zorgt dan weer voor de technische expertise rond scheepsbouw.  
Het hele erfgoedluik wordt gedragen door vrijwilligers en gidsen die het erfgoedverhaal mee uitdragen. Zij maken het watererfgoed van de Rupelstreek in Boom en ver daarbuiten bekend. Dankzij hen wordt het erfgoed gekoesterd. 
 

 

Het schip is het middel, de sociale impact het doel

Kurt besluit dat hij zijn ervaringen rond het inzetten van sociale tewerkstelling voor (erfgoed)projecten graag wil delen met collega-erfgoedzorgers. Hij geeft alvast mee dat het belangrijk is om samen te werken met een sociale gespecialiseerde partner. Zij kunnen vanuit hun expertise de diverse problematieken herkennen en daar ook naar handelen. “Want”, zo stelt hij, “als de problematieken te groot worden, kan je mensen niet in jouw verhaal dwingen. Verplaats je vooral in het hoofd van de mensen die je bij je project wil betrekken. Zo werk je constructief mee aan een oplossing voor maatschappelijke problematieken. Bij De Steenschuit is het bouwen van een schip, het middel geworden, en de re-integratie op de arbeidsmarkt het doel. Daarom werkt dit zo goed.”

Meer weten? www.desteenschuit.be, Kurt.vancamp@desteenschuit.be 


   


   

Maak hier kennis met andere bruggenbouwers