De relatie tussen de VRT en de erfgoedsector

Op 18 oktober vroegen we via een gerichte mailing en een oproep op Twitter naar de mening van erfgoedzorgers over de relatie tussen de VRT en de erfgoedsector. De oproep kwam er na het opiniestuk ‘Cultuur op de VRT: liefde moet van twee kanten komen’ van Faro-collega Roel Daenen. Een maand na de publicatie van het opiniestuk volgde in het Vlaams parlement een hoorzitting voor de Commissie voor Cultuur, Jeugd, Sport en Media. In die hoorzitting spraken de VRT en de cultuursector de wens uit om met elkaar te overleggen. 


…wat dan ook gebeurde. Op 22 november hadden afgevaardigden van de cultuursector (waarbij de erfgoedsector vertegenwoordigd werd door Roel Daenen van Faro en Tom Van de Velde van Herita) een onderhoud met Peter Claes (directeur media en productie) en Chantal Pattyn (manager Cultuur, ex-nethoofd Klara, presentator Pompidou). Het was een constructief gesprek waarbij er geïnteresseerd geluisterd werd naar mekaars standpunten. Die van de sector werden gestoffeerd door de resultaten uit de bevraging die je onderaan kan lezen. 

Resultaat overleg

Het grote uitgangspunt van VRT is dat cultuur horizontaal wordt ingebed in de programmatie van de verschillende kanalen. Los van een apart cultuurprogramma (zoals bv Culture Club) of een aparte cultuurzender (zoals Cobra was), is het de verantwoordelijkheid van elke programmamaker om cultuur ingang te doen vinden in zijn of haar programma. Op die manier krijgen schrijvers een platform in ‘Iedereen Beroemd’, zetelt er een programmator van een tentoonstelling in ‘Van Gils en Gasten’, is er aandacht voor theater op Ketnet, komt erfgoed aan bod in Hautekiet op radio 1 en ontvangen De Madammen op radio 2 een regisseur. De grote spelverdeler van dit alles binnen VRT is een multidisciplinaire cel van programmamakers, informeel de ‘CCC’-genoemd. Binnen deze periodieke samenkomst wordt een allesomvattende kalender samengesteld met de hoogtepunten van de komende periode. Welke events hebben een nieuwswaarde of waar kan een programmamaker media mee maken? We spreken inderdaad over media: van televisie over radio tot online formats. 


De verwachting werd scherpgesteld dat we binnen het overleg niet zozeer gingen zoeken naar concrete programmaformats, zoals in het verleden wel al eens gebeurde en waar dan niet veel van in huis kwam. De bedoeling van de samenkomst is om mekaars werkwijze, gevoeligheden, besognes en uitgangspunten te leren kennen. Uit mekaars nabijheid en feedback kan inspiratie en een beter begrip komen. De afspraak werd gemaakt om een aantal keer per jaar samen te komen om telkens een inhoudelijk thema te bespreken. Volgend voorjaar is de volgende samenkomst. Het voorstel is om na te gaan hoe we meer jongeren (12+) kunnen betrekken.

Opvallende resultaten uit de enquête

Hieronder vind je enkele opvallende resultaten van onze oproep in oktober. Deel jij dezelfde mening als jouw collega-erfgoedzorgers? 

  • Wat vind je goede (praktijk)voorbeelden van culturele thema’s of onderwerpen op de VRT?

Er werden op deze vraag verschillende antwoorden gegeven. De programma’s die Arnout Hauben voor Eén maakte worden door onze respondenten zeer geapprecieerd. Ook wanneer gasten in Van Gils en gasten een link met erfgoed hebben, zijn dat mooie praktijkvoorbeelden. Daarnaast worden de verschillende documentaires en praatprogramma’s op Canvas zoals Publiek Geheim, Monumentenstrijd, Wanderlust, Culture Club en Alleen Elvis blijft bestaan erg gesmaakt. Al kan het natuurlijk altijd (veel) beter… 

Varianten op BBC-reportages zoals Italy’s invisible cities en Awesome beauty; the art of industrial Britain, One foot in the past met het item ‘ruin of the week’,… met Belgisch erfgoed in de hoofdrol worden gemist in het huidige televisielandschap.

  • Welke erfgoedgerelateerde thema’s wil je graag meer vertegenwoordigd zien op de VRT?

Het valt op dat de erfgoedzorgers die reageerden op onze oproep vooral kleinere (erfgoed)organisaties meer vertegenwoordigd willen zien. Ook industrieel erfgoed mag wat meer aandacht krijgen volgens onze respondenten. Opvallend is ook dat het thema ‘natuur’ een paar keer naar voren wordt geschoven. Daarnaast is ook verschillende keren aangehaald dat een kijkje achter de schermen bij indrukwekkende restauraties ook mooie televisie zou kunnen opleveren. 

  • Hoe kan de VRT in haar alledaagse programma’s verwijzen naar het actuele erfgoedaanbod? 

‘Patrimonium-placement’ werd een paar keer gesuggereerd. Verwijzen naar het erfgoedaanbod kan volgens de bevraagde erfgoedzorgers door leegstaande monumenten te gebruiken als decor bij praatprogramma’s, personages in soaps monumenten of musea te laten bezoeken, meer erfgoedsites in quizvragen verwerken,…   

  • Hoe kan de VRT bewustwording rond erfgoed vergroten bij het brede publiek?

Hier werd onder andere als antwoord gegeven dat cultuur en erfgoed op een laagdrempelige manier aan de kijker gepresenteerd moeten worden. Een suggestie die één van de erfgoedzorgers gaf: “laagdrempelige en boeiende programma’s: erfgoedfavorieten, culturele tijdsbestedingen en favoriete reisbestemmingen van BV’s”

  • Wat kan de VRT meer doen?

Naast kleinere erfgoedorganisaties af en toe in de kijker te zetten, zou de VRT er ook goed aan doen om archiefmateriaal vrij of tegen een kleine vergoeding voor iedereen ter beschikking te stellen.