Provincie Limburg zoekt bestemming voor industrieel erfgoed

belgica_stoommachine

De provincie Limburg verzamelde in de jaren ’80 een collectie industrieel erfgoed. Een deel van dit industrieel erfgoed heeft momenteel nog geen herbestemming. Concreet gaat het om een stoommachine (ca. 1920) uit de voormalige drukkerij “La Belgica” uit Turnhout, een compressor (1923-1924) en een bovenslag-waterwiel uit het begin van de 20ste eeuw. De provincie Limburg is op zoek naar organisaties, verenigingen, personen die interesse hebben in dit industrieel erfgoed.

In de jaren ’80 van de vorige eeuw dacht de provincie Limburg na over de oprichting van een Museum voor Industrieel Erfgoed. Met het oog hierop werd reeds gestart met het samenbrengen van kenmerkende industriële objecten die toen dreigden verloren te gaan. Een van de verzamelthema’s was ‘energie’. De daaropvolgende jaren werd onderzocht op welke wijze dit museum gestalte kon krijgen. Uiteindelijk werd beslist af te stappen van de museumformule en de objecten zoveel mogelijk in situ te bewaren.

Reeds verzamelde kleinere objecten werden ondergebracht in bestaande collecties. Voor de grotere machines bleek dit niet zo evident. Zij werden “voorlopig” ondergebracht in mijngebouwen op de site Beringen.

Door de nieuwe herbestemmingsplannen en de restauratie van deze gebouwen, moet op korte termijn gezocht worden naar een nieuwe bestemming voor het nog resterend industrieel materiaal. 

Stoommachine 

De stoommachine (nog zo goed als volledig maar in gedemonteerde toestand) werd omstreeks 1920 gebouwd in de werkhuizen Carels – Van De Kerckhove uit Gent. Carels exporteerde wereldwijd en behoorde tot de wereldtop in de bouw van stoommachines en later dieselmotoren. De machine stond opgesteld in het fabriekspand van de drukkerij “La Belgica” in de Vaartstraat in Turnhout. Toen de drukkerij verhuisde naar een ander industrieterrein na een verwoestende brand in 1979, bleef de machine staan tot ze in 1980 werd aangekocht door de provincie Limburg. De generator waarop de stoommachine was aangesloten om elektriciteit te produceren, was toen reeds verdwenen.

De machine werd volledig gedemonteerd voor transport. Bij de demontage werden foto’s genomen en nauwkeurige notities bijgehouden van hoe de onderdelen waar aan elkaar vastzaten en werden alle onderdelen gemarkeerd. Alles werd nauwkeurig genoteerd en geschetst om een vlotte hermontage mogelijk te maken.

Recent inspecteerde ETWIE (Expertisecentrum voor Technisch, Wetenschappelijk en Industrieel Erfgoed) de verzamelde onderdelen van de stoommachine en kwam tot volgende conclusie:

De stoommachine, volledig gedemonteerd, is nog steeds compleet. Alle belangrijke onderdelen zijn aanwezig. Aan de hand van het demontageboek en enige technische ondersteuning kan een interessant restauratieproject worden opgezet met een technische school om de puzzel weer in elkaar te zetten. Ontbrekende delen kunnen een uitdagende oefening zijn in het op maat ontwerpen en vervaardigen van stukken. Als men enkel de grote stukken in elkaar wil zetten, kan het opgesteld worden op een openbare plaats.”

Er werd reeds een rondvraag gedaan bij relevante partijen om de stoommachine op te nemen in hun collectie of te ontsluiten. Tot op de dag van vandaag was hiervoor echter geen interesse.

Compressor

De compressor, afkomstig van de voormalige NV  Intercom, is in goede staat en zeldzaam. Eventueel kan het toestel als didactisch model (bijvoorbeeld deels opengesneden) ingezet worden.

Bovenslag-waterwiel

Het bovenslag-waterwiel uit ca. 1900 met een doormeter van ca. 2,5 meter en een gewicht van ongeveer 2000 kg bestaat uit gietijzer en plaatstaal. Dergelijke waterwielen zijn zeer waardevol voor de restauratie van watermolens. Dit type is het meest geschikt om met een watermolen elektriciteit op te wekken en kan dus geïntegreerd worden in een actieve watermolen.

Interesse? 

Heb je interesse in één of meerdere van de aangeboden objecten, neem dan voor 31 juli contact op met het Provinciaal Centrum voor Cultureel Erfgoed van de provincie Limburg (contactpersoon Dirk Bouve: 011 23 75 74 of dirk.bouve@limburg.be). Op vraag kan het volledig inspectieverslag dat ETWIE opmaakte over bovenstaande machineonderdelen bezorgd worden.