Tips voor een familievriendelijk museum: inspiratie uit Nederland!

Nijntjesmuseum

De kinderen van nu zijn de erfgoedliefhebbers van morgen. Maar als we hen later willen tot ons publiek rekenen, moeten we hen nu al bereiken. Hoe kunnen we er dus voor zorgen dat onze erfgoedplekken nog familievriendelijker worden? Rond deze vraag sloegen Toerisme Vlaanderen, FARO en Herita de handen in elkaar. Dit najaar startten we een piloottraject rond familievriendelijkheid met 3 erfgoedorganisaties: Koninklijk Museum voor Midden-Afrika – Tervuren, Museum voor Schone Kunsten – Gent en Provinciedomein Raversyde – Oostende. Het traject zal lopen tot eind 2018 en bestaat uit verschillende workshops en denkoefeningen die leiden tot een actieplan rond familievriendelijkheid voor de deelnemende organisaties. 

Piloottraject Familievriendelijk erfgoed 

Bij de start van het piloottraject Familievriendelijk Erfgoed organiseerden we voor de deelnemers een onderdompeling in de familievriendelijke museumwereld van onze noorderburen. Op dinsdag 29/11 trokken we met een delegatie van de 3 deelnemende sites naar Utrecht. Onder begeleiding van onze gastvrouwen Mijke de Hartog en Marie Anne Remmelink van Familiemusea maakten we er kennis met twee musea die elk op hun eigen manier uitblinken op het vlak van familievriendelijkheid: Het nijntje museum en het Spoorwegmuseum
Ook van de 3 partnerorganisaties die het project trekken was er een delegatie mee. 

Nijntje museum en Spoorwegmuseum: hoe doen zij het? 

Wat het meest opviel bij beide musea is de radicale keuze voor focus op families en de consequenties in de hele werking van het museum.
We spraken in Het nijntje museum met conservator Yolanda van den Berg. Zij benadrukte hoe familievriendelijkheid een verhaal van de totaalbeleving is. Het gaat niet enkel over wat je aanbiedt als collectie of activiteiten, maar om het hele gebeuren rond het museumbezoek. Het nijntje museum richt zich op heel jonge kinderen (peuters en kleuters), en heeft dus vaak te maken met gezinnen die voor het eerst een museum bezoeken. Dit brengt voor deze firsttime visitors wel wat onzekerheden met zich mee. Het museum is zich hiervan bewust en zet dan ook heel erg in op het verwelkomen van mensen en het beantwoorden van vragen.
Families stellen veel vragen via Facebook, mail, telefoon en verwachten een snel antwoord. Ook voorziet het museum “bezoekbegeleiders”: vrijwilligers die klaarstaan om bezoekers te ontvangen, bij te staan met hun vragen, gesprekjes aan te knopen, het museumbezoek zo aangenaam mogelijk maken.

Alles in Het nijntje museum straalt familievriendelijkheid uit: van familietoiletten met grote en kleine wc-potten, over picknickhoekjes met gezonde tussendoortjes én vuilblik, tot trapleuningen op kinder- en volwassenhoogte. Het museum krijgt van haar bezoekers ook veel feedback: families zijn erg mondige klanten, als er iets niet goed loopt, zul je het achteraf ook geweten hebben. Advies van conservator Yolanda van den Berg: “Doe daar iets mee. Het nijntje museum stuurt nog constant de werking bij op basis van de feedback. Dit is zeer leerrijk en helpt onze bezoekerstevredenheid verhogen.”

Het Spoorwegmuseum trekt heel nadrukkelijk de kaart van de beleving. Sinds ze zichzelf zien als een “mutractie” (museum + attractie) en de focus op storytelling en beleving gelegd hebben, zien ze de bezoekerscijfers drastisch stijgen, zo vertelde ons directeur Martin Foppe. Soms weet je inderdaad niet goed of je nu in de Efteling bent of in een museum. Achteraf waren we met de deelnemers van het piloottraject het er wel over eens: de combinatie beleving en informatie was meer dan geslaagd. Het museum slaagt erin om zonder veel plakkaten met uitleg de wereld van het museum of het object zelf het verhaal te laten vertellen, op een manier die kinderen én ouders aanspreekt. “Wees je ook bewust van de verschillende noden van de verschillende doelgroepen binnen een familie”, is het advies van Martin Foppe. Ouders willen snel een kartonnen bekertje koffie voor tussendoor, grootouders verkiezen hun koffie toch uit een porseleinen kopje. Ook hier kwam het verhaal van de totaalbeleving weer sterk naar voren: de shop, het restaurant, de inkom, de verschillende onderdelen van het museum, … Alles vertelt hetzelfde verhaal over treinen en de beleving erachter. 

Wat hebben we geleerd? 

Genoeg stof voor discussie bij de deelnemers van het piloottraject bij de afsluitende reflectie. Wat nemen ze vooral mee naar huis? Eén grote conclusie loopt als rode draad doorheen het gesprek: familievriendelijkheid is niet alleen een kwestie van publiekswerking, maar van je hele organisatie. Al het personeel, elke afdeling moet mee op de kar, want voor families is de totaalbeleving van bezoek de sleutel tot een fijne of nare erfgoedervaring.

Volgende stappen 

Volgende stap in het piloottraject is een workshop rond “Visie op familievriendelijkheid” met een werkgroep per deelnemende site in januari/februari 2017. Herita zal deze workshop begeleiden. Het is een workshop die ook in de adviesverlening zit die Herita aanbiedt aan partners van het Netwerk Open Monumenten. Houd onze nieuwsbrief en website in het oog voor het vervolg van het traject.