Verkiezingsprogramma's 2019 en erfgoed

CC BY-NC-ND 2.0

Op 26 mei 2019 vinden Vlaamse, federale en Europese verkiezingen plaats. Via hun verkiezingsprogramma geven politieke partijen aan welke accenten ze willen leggen in de komende beleidsperiode (2019-2024). Herita nam de verkiezingsprogramma’s door en bundelt hieronder de passages die zich expliciet uitspreken over erfgoed. Soms wordt generiek gesproken over erfgoed, dan weer expliciet over monumenten, landschappen of roerend erfgoed en een enkele keer over archeologische sites. Varend erfgoed komt in geen enkel programma voor. 


Voor de analyse werden de programma’s doorgenomen van Nederlandstalige politieke partijen met een fractie in het Vlaams of federale parlement. Dat leverde resultaten op voor (in alfabetische volgorde) CD&V, Groen, N-VA, Open Vld, PVDA, sp.a en Vlaams Belang. Hieronder volgen letterlijke citaten uit de verkiezingsprogramma’s. Kernboodschappen van een partij over (onroerend) erfgoed staan weergegeven in een grijze kader. Je kan de volledige verkiezingsprogramma’s telkens bekijken via de link onder de partijnaam. 


CD&V

Bekijk het volledige verkiezingsprogramma van CD&V

  • De levenskwaliteit van mensen wordt bepaald door hun gezondheid, hun gezinsleven, hun job, de plek waar ze wonen… Minder zichtbaar is de impact van vrijetijdsbesteding. Nochtans is die onmiskenbaar. Dat Vlaanderen goed scoort in internationale klassementen over levenskwaliteit is in hoge mate toe te schrijven aan ons culturele leven. Vlaanderen is een culturele topregio met een rijk erfgoed, met hedendaagse kunst en met creatieve industrie als motor van innovatie en nieuwe stedelijkheid. Ons uitgebreide verenigingsleven brengt mensen samen en wetenschappelijk onderzoek heeft al meermaals aangetoond dat vrijwilligers gelukkiger zijn.
     
  • Uiteraard moeten we het rentmeesterschap bewaken door een gezond evenwicht tussen de belangen van de vrijetijdsconsument (sporter, toerist…) en van ons leefmilieu en erfgoed, zodat Vlaanderen een aangename plek blijft om te wonen, te ondernemen en te bezoeken.
     
  • Veel van de interactie tussen mensen gebeurt in de vrije tijd. Het belang van vrije tijd ligt in de ontmoetingen tussen mensen en ideeën. Ons erfgoed vormt, als getuige van ons verleden, de basis van onze gemeenschappelijke identiteit. Nieuwe artistieke creaties en vorming van professionele en amateurkunstenaars vernieuwen en verrijken de culturele voedingsbodem waarin onze identiteit zich verder ontwikkelt. In het toerismebeleid moeten we stilstaan bij de indruk die een bezoek heeft gemaakt en waar bezoekers als mens een gevoel van meerwaarde aan hebben overgehouden: een ontmoeting met een lokale bewoner of een beklijvende ervaring op een betekenisvolle plek. Op zijn beurt kan dit betekenis toevoegen aan die plek zelf, ervoor zorgen dat bewoners door de ogen van de bezoeker met een nieuwe blik naar hun omgeving kijken en (her)ontdekken waarom ze zo fier zijn op en houden van die plek en er een trotse ambassadeur van worden.
     
  • Een coherente beleidsvisie moet de volledige erfgoedketen samenbrengen en versnippering tussen onroerend en roerend erfgoed wegwerken. Erfgoedbescherming heeft maar zin als er ook ontsluiting en, indien nodig, herbestemming is. De erfgoedsector moet daarom alle kansen krijgen om zich te ontwikkelen. We vragen extra aandacht voor de nieuwe fusieorganisatie ‘Histories’ die o.a. de werkingen met betrekking tot heem- en familiekunde verenigt en ondersteuning biedt aan erfgoedvrijwilligers. Er is nood aan een successieregeling voor verzamelaars en een garantieregeling bij langdurige bruikleen van collecties. Depotbeleid en ondernemerschap in de erfgoedsector moeten aangemoedigd worden. De digitalisering van ons erfgoed, zowel met het oog op bewaring als op ontsluiting, zal gerichte investeringen vragen. Bescherming blijft de beste garantie tegen de verdwijning van erfgoed. Een extra inspanning is nodig. Dit kan, naast individuele beschermingsbesluiten, door een hechtere samenwerking en integratie met ruimtelijke ordening. Specifieke aandacht vragen we voor het rentmeesterschap over ons rijke religieuze erfgoed, met respect voor de oorspronkelijke bestemming en de eigenaars.

  • Van Vlaanderen willen we een cultureel uithangbord maken voor iedereen die op zoek is naar meerwaarde tijdens een ‘citytrip’. Ons uitgebreide aanbod aan erfgoed, kunst, cultuur, gastronomie en winkelen, moeten we sterker in de verf zetten. Het imago van Vlaanderen als gezellige, gastvrije bestemming met een goede prijskwaliteitverhouding moeten we bewaken.
     
  • De federale wetenschappelijke instellingen beschikken over schitterende collecties en uitzonderlijke expertise op tal van specifieke domeinen. Met zo’n erfgoed in hartje Europa zijn grotere bezoekersaantallen mogelijk. De musea kunnen elkaar nog aanzienlijk versterken. Om de troeven van deze instellingen écht te kunnen uitspelen, hebben ze nood aan een modern, dynamisch beheer en een aantrekkelijke infrastructuur. CD&V wil de aansturing van deze instellingen verbeteren. Het managementteam willen we de middelen en verantwoordelijkheid geven om een ambitieus groeiplan uit te werken, gestoeld op een beheerscontract en een meerjarenbudget. We stellen voor deze instellingen te responsabiliseren en te verzelfstandigen als autonome instellingen (bv. als stichting, instelling van openbaar nut of nv van publiek recht), met een eigen  raad van bestuur waarin de federale overheid en de gemeenschappen vertegenwoordigd zijn. De digitalisering van de collecties moeten we versnellen. Digitalisering beschermt het erfgoed tegen slijtage en maakt het mogelijk het ter beschikking te stellen via het internet en apps.
     

Groen

Bekijk het volledige verkiezingsprogramma van Groen

  • We investeren in meer en betere natuur. Zo beschermen we ons natuurlijk erfgoed, stimuleren we mensen om te bewegen en zorgen we dat onze huizen en bedrijven droog blijven bij overstromingen. We focussen niet enkel op de Europees beschermde natuur maar zorgen er ook voor dat regionaal belangrijke natuur opnieuw kan floreren.
     
  • Bij kernversterking gaan we voor een evenwicht tussen verdichting en de menselijke maat en herkenbaarheid van dorpen en steden. Landschappelijke en bouwkundige erfgoedwaarden zijn troeven die we behouden en versterken. Hoger bouwen is op heel wat plaatsen mogelijk en wenselijk, maar we vermijden een algemene verappartementisering die geen rekening houdt met het karakter, het erfgoed en de draagkracht van de omgeving.
     
  • Cultuur en media schenken meer aandacht aan diversiteit in de meest ruime betekenis van het woord. We willen een kleuriger kunstenveld, een stuk meer etnisch-culturele diversiteit in het sociaal-cultureel werk en een volwaardige plek voor ons migratie-erfgoed in musea en culturele archieven.
     
  • Ons bouwkundig erfgoed onderwerpen we aan strengere regels om lichtzinnige sloop tegen te gaan.
     

N-VA

Bekijk het volledige verkiezingsprogramma van N-VA

  • Maar Vlaanderen heeft zoveel meer te bieden. Er zijn onze belforten en kathedralen, er zijn emblematische gebouwen zoals het Gentse Operagebouw en de Bourlaschouwburg in Antwerpen, er is ons vaak nog onbekende industriële erfgoed, … De volgende jaren willen we verder onze vele vrijwilligers versterken, en tegelijk het culturele ondernemerschap en innovatie stimuleren. 
     
  • De Vlaamse overheid heeft reeds ingezet op het bewaren en beschermen van waardevolle monumenten, stadsgezichten, dorpsgezichten of landschappen. Parochiekerken die in onbruik geraakt zijn, werden en worden herbestemd met respect voor de ziel van het gebouw.
     
  • De N-VA houdt van Vlaanderen, het Nederlands, ons erfgoed en onze manier van leven.
     
  • Ankerplaatsen die in aanmerking komen als erfgoedlandschap zijn vaak rijk aan waardevolle natuur. Via het ruimtelijk beleid en het vergunningenbeleid beschermen we waardevolle landschappen actief als streekidentiteit.
     
  • ‘Cultuur’ is veel meer dan alleen theater, dans of muziek. Het is onze taal, onze culinaire traditie, onze modeacademies, de stijl waarin onze historische steden gebouwd zijn, onze tradities etc. Cultuur is theater, is muziek en literatuur, is dans, maar is ook erfgoed, onze jeugd- en vrijetijdsactiviteiten, het is sport, media, toerisme en zelfs diplomatie. Het is ook onze creatieve Vlaamse economie met bv. mode, design, gaming en architectuur heeft dit cultureel DNA als grondstof. Kortom, het is onze manier van leven.
     
  • We creëren minstens vier grote iconische nationale parken in Vlaanderen in de polders van de Scheldevallei, Dijlevallei-Meerdaalwoud, Drongengoed en Bulskampveld. Ook de grote biotopen van Demervallei, Heidegebieden, kustduinen, Postels bossencomplex en de bronbossen van de Vlaamse Ardennen verdienen versterking.
     
  • Het Koninklijk park van het paleis in Laken wordt publiek toegankelijk. De serres, uniek in de wereld, worden permanent, in plaats van slechts enkele weken per jaar opengesteld. 

Kunsten en erfgoed

  • De aandacht voor de cultureel erfgoedsector is een prioriteit voor de N-VA. Wij willen de ingezette inhaalbeweging verder honoreren door extra te investeren opdat de musea hun werking kwalitatief kunnen verbeteren en meer en interessantere tentoonstellingen naar Vlaanderen kunnen halen. 
     
  • We stimuleren samenwerkingen en synergieën met private verzamelaars in een beleid rond presentatie en preservatie. Daarbij blijft de conservatorfunctie voor de Vlaamse erkende musea essentieel. De N-VA pleit ook voor een (her)waardering van oude en nieuwe ambachten, via een systeem van erkenning van Vlaams Meesterschap. Daarmee slaan we de brug tussen heden en verleden en leggen we de link met toerisme en economie.

Onroerend Erfgoed

  • De wachtlijst met restauratie- en erfgoedpremiedossiers zal weggewerkt worden via een daartoe gereserveerd budget per jaar. Voor de restauratie van sites zetten we ook in op financiering uit de privésector en op crowdfunding. 
  • Voor grote restauraties of herbestemmingsprojecten die onderdeel zijn van stadsontwikkelingsprojecten wordt gewerkt met projectregisseurs die zorgen voor de integrale afweging van alle belangen en met alle partners samenwerken.
  • Inzake landschappen voeren we een volwaardig landschapsbeleid zodat we onze meest waardevolle cultuurhistorische landschappen opnieuw en beter beschermen. De grote uitdaging is om binnen deze ontwikkelingen een geïntegreerde aanpak voor een kwalitatieve ontwikkeling van het landschap tot stand te brengen. Zo kunnen het ruimtelijk, het erfgoed-, het natuur-, het plattelands- en landbouwbeleid beter op elkaar afgestemd worden.
  • Samen met Nederland zetten we Vlaams-Nederlandse culturele projecten op die ons (kunsten)patrimonium en erfgoed in de kijker zetten. Onze Vlaamse Meesters staan daarbij centraal. We richten de eerste Rubenshuizen op bij de Vlaamse vertegenwoordiging in het buitenland. In verschillende wereldsteden, van Parijs tot Londen en New York zal iedereen kunnen kennis maken met de Nederlandse taal en de Vlaamse geschiedenis en cultuur.


Open Vld

Bekijk het volledige verkiezingsprogramma van Open Vld

  • Een duurzame en ambitieuze cultuurbeleidsvisie vertrekt van de waarde van kunsten, erfgoed en sociaal-cultureel werk voor de samenleving. Door zich cultureel te engageren doen mensen competenties op die hen houvast bieden binnen andere levensdomeinen. Cultuur prikkelt, zorgt voor een brede en open kijk op de wereld, en stimuleert burgerzin, identiteitsbeleving en een kritisch zelfbewustzijn. Vlaanderen is een regio met een rijk erfgoed, een sterk sociaal-cultureel volwassenenwerk, een uitgebreid amateurkunstennetwerk, een vernieuwend circuskunstenveld en een authentieke hedendaagse kunstensector en creatieve industrie. Onze culturele sector speelt een cruciale rol als motor van creativiteit, innovatie en gemeenschapsvorming. Cultuur is niet het zout op de friet, het is de friet zelf.


PVDA

Bekijk het volledige verkiezingsprogramma van PVDA

  • We respecteren ons historisch, cultureel en natuurpatrimonium en hergebruiken erfgoed en braakliggende industrieterreinen om nieuwe natuurgebieden en culturele trefpunten te creëren.
     
  • Respect voor de toekomst gaat samen met zorg voor het verleden. We dragen zorg voor ons cultureel en industrieel erfgoed en gaan op zoek naar nieuwe sociale, ecologische of interculturele invullingen.

  • Om cultuurproducten voor iedereen toegankelijk te maken moet de overheid dringend een centrale strategie uitwerken om cultuur te digitaliseren en te bewaren. In 2017 was slechts 24% van de Vlaamse erfgoedcollecties gedigitaliseerd, in sterk wisselende kwaliteit. Een centraal actieplan ontbreekt omdat het beleid de verantwoordelijkheid heen en weer schuift tussen de verschillende beleidsniveaus en de zaken overlaat aan het toeval en de privé. Er moet een centrale digitale bibliotheek van de overheid komen om de culturele en wetenschappelijke instellingen en organisaties in een netwerk aan elkaar te koppelen. Via dat gezamenlijk platform kunnen zij hun inhoud, info en diensten met elkaar delen. Zij kunnen aansluiting zoeken bij europeana.eu, het portaal dat toegang biedt tot de beeld-, tekst-, klank- en video-data van Europese wetenschappelijke en culturele producten.


sp.a

Bekijk het volledige verkiezingsprogramma van sp.a

  • Het blijft belangrijk om ons erfgoed goed te ontsluiten, te inventariseren en toegankelijk te maken voor iedereen. We creëren samen met professionele en vrijwillige krachten een groter draagvlak voor erfgoed. Het Vlaams steunpunt voor cultureel erfgoed speelt hierin een cruciale rol.

  • De brede cultuursector moet meer ondersteuning en financiering krijgen. Van amateurkunsten tot erfgoed. Er moet een sterke structurele basis voorzien worden. Voor sp.a zijn alternatieve financieringsvormen als crowdfunding, tax shelter..., waardevolle bronnen, maar private bronnen mogen nooit overheidssubsidies vervangen. Een goede verhouding tussen structurele subsidies en projectsubsidies is cruciaal.
     
  • Met een bouwverbod in landschappelijk waardevol agrarisch gebied trekken we de doelstellingen uit het Witboek Beleidsplan Ruimte Vlaanderen consequent door.
     
  • Vlaanderen moet de milieu- en natuurkwaliteit op het platteland verbeteren en ‘de levering’ van ecosysteemdiensten herstellen. Vlaanderen zet vanaf 2019 ook resoluut in op een verhoging van de milieu- en natuurkwaliteit en het herstel van levering van ecosysteemdiensten in het open gebied. Daarbij schenkt Vlaanderen bijzondere aandacht voor het effectief behoud en herstel van waardevolle graslanden en landschappen. We zetten extra in op het ecologisch herstel van beeksystemen die in veel gevallen zo terug de levensaders en verbindingsgebieden om natuur- en groengebieden met elkaar te verbinden.


Vlaams Belang

Bekijk het volledige verkiezingsprogramma van Vlaams Belang 

  • Als Vlamingen ontlenen we voor een groot stuk onze Vlaamse identiteit aan ons erfgoed. Het zichtbaarder maken van erfgoed en de integratie ervan in de ruimtelijke structuur, blijkt in de praktijk lastig. Erfgoed wordt nog te vaak gezien als een vervelend obstakel in de realisatie van allerlei vernieuwingsprojecten.
     
  • De Vlaamse Inventaris voor Onroerend Erfgoed verschaft nauwelijks een juridische basis om ons erfgoed van afbraak te vrijwaren. Anderzijds moet men voor geïnventariseerde relicten wel eerst advies inwinnen bij de dienst onroerend erfgoed waardoor veel (ver)bouwdossiers onnodig op de lange baan worden geschoven.
     
  • De vorige Vlaamse Regering liet drie grote erfgoedorganisaties (Erfgoed Vlaanderen, Open Monumentendag en het Forum voor Erfgoedverenigingen) fuseren tot de vzw Herita. De Vlaamse Regering hoopte dat deze zou uitgroeien tot een grote erfgoedvereniging naar Angelsaksisch model (de Britse National Trust). Enkele jaren geleden kreeg Herita echter een onvoldoende rond haar gebrekkig monumentenbeheer. Herita moest haar strategie hernieuwen.
     
  • Voor het Vlaams Belang vormt erfgoed nooit een obstructie. Erfgoed is een essentieel bestanddeel van onze leefomgeving. Het geeft kleur, inhoud en identiteit aan dorpen, gemeenten en steden. Restauratie, heden en toekomst kunnen hand in hand gaan. Het herstel van een historisch gebouw of het bewaren van een archeologische site kan perfect gepaard gaan met een creatieve herbestemming. Dat kan gaan van het inrichten van tentoonstellingsruimten, het aanleggen van parkzones tot de integratie van horeca.

  • De Vlaamse overheid moet verder inzetten op een volwaardig financieel ondersteuningsbeleid voor het behoud en beheer van het beschermd onroerend erfgoed. Hierbij moet een evenwichtige en samenhangende mix aan financiële steunmaatregelen verder worden uitgebouwd.
     
  • De Vlaamse Regering dient het maatschappelijk draagvlak voor de waarde van onroerend erfgoed te verhogen door een voorbeeld te nemen aan de sterke Britse erfgoedverenigingen (de Trusts), die miljoenen leden hebben en hierdoor ook veel meer financiële middelen.
     
  • De Vlaamse overheid moet onroerende en roerende goederen met een algemeen belang en een relevantie voor Vlaanderen beschermen.

  • Inwoners moeten via volksraadplegingen en enquêtes mee kunnen beslissen over de vernieuwing van wijken en buurten, de bescherming van het lokale erfgoed incluis. Op deze manier krijgen we een gedragen, moderne, maar toch historisch verantwoorde visie op het verleden en de toekomst.
     
  • Er moet worden ingezet op één geïntegreerde inventaris ‘onroerend erfgoed’ in Vlaanderen.
     
  • Stimuleren van private, apolitieke en met privéfondsen gefinancierde stichtingen die aan beheer van onroerend erfgoed doen naar het model van de Britse erfgoedverenigingen.
     
  • Bij de opmaak van ruimtelijke uitvoeringsplannen in het kader van de afbakening van de agrarische en natuurlijke structuur moet voldoende aandacht uitgaan naar de historisch aanwezige economische activiteit op het platteland. Overdruk van erfgoedlandschap, bouwvrij agrarisch gebied, natuurverweving en andere potentieel beperkende bestemmingen kunnen enkel na intensief voorafgaand overleg met de sector. Dus verder verlies van landbouwgrond vermijden.
     
  • Erfgoed speelt een grote rol in ‘bestemmingspromotie’. Open Monumentendag lokt elk jaar tussen 400.000 en 500.000 bezoekers. Lokaal erfgoed biedt bijgevolg heel wat mogelijkheden voor toeristische exploitatie. Dat vertaalt zich onder meer in allerlei (historische) themawandelingen.
     
  • Het Vlaams Belang wil onze waardevolle bossen beschermen. Wij zijn een nationalistische partij en dragen daarom een gezond, mooi en groen Vlaanderen in ons hart. Landschappen met bossen, akkers en rivieren vormen waardevolle ijk- en herkenningspunten die zo ongeschonden mogelijk van generatie op generatie moeten doorgegeven worden.